Letterlijk: “BAM beschouwt het essentieel dat de bouwsector inzicht heeft in de eigen carbon footprint om effectief en efficiënt te kunnen werken aan de reductie van CO2-emissie.” Het citaat komt uit een artikel van bouwwereld.nl

Het gaat om een bouwbedrijf dat op basis van het Greenhouse Gas Protocol alle CO2-emissies van het bedrijf in rekening brengt (kantoren, auto’s, vliegreizen). Maar het gaat ook kijken naar de uitstoot van de producten (gebouwen die ze construeren) zowel bij de constructie als bij het gebruik ervan. Het bijzondere aan dit bouwbedrijf is dat het zelf een rekenmodel heeft ontwikkeld.

Ik post dit bericht naar aanleiding van de kritische reactie van een bezoeker ivm. de promotie van houtskeletbouw bij passiefhuizen. Ik post dit bericht dus los van mijn afgelegd examen Vernieuwbouw :) (Huisboktor, Serpula Lacrimans, “welk soort hout is dit?”).

Om te beginnen: een passiefhuis bouwen kan perfect zonder het gebruik van hout. Mijn bericht is dan ook vooral een statement om reacties uit te lokken (met succes zo blijkt). De energieprestaties en dus de wettelijke eisen (EPB of voor Nederland EPC: K-peil, E-peil, luchtdichtheid,…) zijn perfect haalbaar met of zonder HSB. Meer zelfs, het materiaalgebruik is er nagenoeg onafhankelijk van. Hét voordeel van passiefhuizen (of lage-E huizen) moeten we zoeken in de lagere energiekost, een verhoogd comfort en de verminderde CO2-uitstoot. Het is in deze laatste problematiek dat overheden fiscale aftrek (op basis van certificaten) en subsidies (zonneboilers, dakisolatie) voorzien. En hiervoor is HSB niet nodig!

Waarom wordt dan vooral HSB gepromoot? Veel passiefhuisbouwers koppelen hun ecologisch denken niet enkel aan de energiebesparingen, maar brengen de levenscyclus van de woning (recyclage, grondstofgebruik) én het materiaalgebruik (gelabelled hout, geen kunststoffen, ecologische verf,…) in rekening. Dit leidt vaak tot een hogere investeringskost aangezien voor deze maatregelen nagenoeg geen subsidies bestaan. In sommige gevallen wordt dit laatste zelfs als snobistisch afgedaan. Ik verwijs hiermee naar de reactie van de voorzitster van Groen! (Mieke Vogels) over een beurs waar FSC-gelabeld hout werd gepromoot:
“Vorige week had in het Antwerpse de eerste beurs plaats voor duurzaamheid met standhouders die zonnepanelen verkopen, FSC gelabeld tropisch hout aan de man brengen… op de parking voor de beurs een stoefparade van 4X4. Het volkje dat zich goed bewust is van de stijgende energieprijzen investeert in zonnepanelen bespaart op zijn energiefactuur hoeft dus niet te besparen op de 4×4 kilometers of de vier maal korte vliegreisjes per jaar.” Los van het feit dat deze opmerking moet gezien worden in het pleidooi voor meer sociale maatregelen (sociaal zwakkeren kunnen minder investeren/onderzoeken, zullen relatief meer gaan verbruiken, meer betalen en komen zo in een negatieve spiraal terecht).

Maar HSB is wel degelijk meer ecologisch verantwoord. De productie (lees: groei) van hout draagt positief bij tot het verminderen van CO2. Bovendien is de transport- en verwerkingsbijdrage beperkt (voor FSC-gelabeld Europees grenenhout toch, zie Eurabo). Het gekapte hout kan vervangen worden door nieuwe bomen, waardoor we kunnen spreken van een hernieuwbare grondstof. Bovendien is het eindproduct perfect afbreekbaar in de natuur. Als we kijken naar andere constructiematerialen komen we voor ijzer (een geval apart), kalkzandsteen, snelbouwsteen (gebakken klei), beton en aanverwante producten (oa. Ytong). Voor de meeste producten is cement nodig (voor elk ton cement, wordt een ton CO2 geproduceerd) én natuurlijke grondstoffen die niet onuitputbaar zijn (kijk naar het tekort in de Maas voor bouwzand in België, de reden van de aanwezigheid van China in Congo en ook naar de productie in Nederland).

Waarom steun ik jouw bijzonder project dan toch? Niet omdat ik passiefhuizen sowieso zou steunen, want de keuze is niet voor iedereen aan te raden. Ik steun het passiefhuisproject omdat erachter veel eigen energie schuil gaat en omdat niet iedereen op alle momenten in zijn/haar leven beschikt over het nodige kapitaal om bovenop de meerkost, extra investeringen om volledig neutraal te worden.

Tot slot toch nog een brochure waaruit de productiecyclus van Ytong-cellenbeton ecologisch blijkt, ik wil een genuanceerd beeld geven.

Claude Mandil is een Franse ingenieur en was tot 2007 hoofd van het IEA, dé referentie op het vlak van energie in de wereld. Het is de energiedenktank van de G8 geworden. De KULeuven wilde Mandil en de leden van het IEA eren voor hun globale visie en hun aandacht voor alle mogelijke energiebronnen en -technologieën.

Ook groenbouwen.wordpress.com was aanwezig en kon zich vinden in de weinig vernieuwende openingsspeech van de ‘visionaire’ Mandil. “The challenges are huge and there are different time scales”. We hebben de huidige technologie nodig en moeten kijken naar toekomstige efficiëntie. Verder moet basic research worden ondersteund, “but it will not solve the problems of today”. Tot slot merkt Mandil op dat de aarde beschermen een kostprijs heeft en dat dit niet uit het oog mag worden verloren.

Het debat kan nu pas echt van start gaan. Professor De Vos ziet bio-ethanol als brandstof door gebruik te maken van maïs (= zetmeel), gras (= cellulose) en suikerbiet (= suikers die naar olie worden omgezet door een nog te zoeken katalysator). Hij geeft ons dus een vrij technische uiteenzetting, maar merkt tegelijkertijd op dat het hier vaak gaat over voedsel en ethische vragen niet veraf zijn.

Professor Baelmans spreekt over de conversie van energie, meerbepaald over het omzetten van warmte in kracht, waar op dit moment een zeer laag rendement wordt gehaald.

Professor Saelens (bekend van onder andere VK Engineering) merkt op dat 40% van de energieconsumptie in Europa voor rekening van de gebouwen is. Bovenaan de energiepiramide plaatst hij efficiënt gebruik van fossiele energie, een trap lager staat het gebruik van hernieuwbare energie (tegenwoordig nog duur) en helemaal onderaan staat de belangrijkste en grootste voet, namelijk de reductie van de vraag dmv. isolatie.

Mooie uiteenzetting, ware het niet dat een valse noot opduikt op het einde van het debat. Kernenergie. Het standpunt van professoren-ingenieurs aan de KULeuven is gekend, de belasting op het milieu en de bijhorende risico’s worden onvoldoende erkend en in kaart gebracht. Bovendien wordt nog altijd een zeer conservatieve houding aangenomen over toekomstperspectieven (letterlijk citaat: “we gaan uit van een jaarlijkse groei in de energievraag van 2%). Zonder in detail te treden lijkt het uitstapscenario op korte termijn onmogelijk (zie boven), maar kan technologie, wilskracht en een mentaliteitswijziging voor en-en-oplossingen zorgen (én CO2-reductie én uitstap uit kernenergie).

In Laarne wordt op dit moment gewerkt aan een veelbelovend passiefhuis. Zoals de meeste passiefhuizen wordt ook hier gekozen voor HSB (houtskeletbouw) omdat de voordelen legio zijn.

Ten eerste is HSB een minder milieubelastende bouwtechniek omdat de gekapte bomen plaatsmaken voor nieuwe en zo een hernieuwbare grondstof zijn. Bij grondstofgebruik kan je maar beter deze vuistregel hanteren: beton < staalbouw < snelbouwsteen < Ytong < HSB.

Ten tweede laat HSB toe om de dikte van de gebouwschil te beperken, de isolatie kan namelijk tussen de houten I-profielen (die een zeer beperkte koudebrug introduceren) voorzien worden. Er is geen dikke draagstructuur nodig (geen beton, snelbouwsteen of Ytong,…).

Het laat bovendien toe om meteen in de afwerking te voorzien en er geen beginstookkosten moeten worden ingerekend door het vermijden van bouwvocht (tot 5000l water voor een traditionele woning). Maar vooral… het is een zeer snelle manier van bouwen en dit bewijst onderstaand filmpje (4 uur in 40 seconden gecomprimeerd)!

De huidige kennis en ervaring is vaak voldoende om te kiezen voor de Amerikaanse bouwstijl zonder problemen en schade in de toekomst. Duurzaam bouwen doe je met hout!

Het is leuk als bedrijven, architecten en ontwikkelaars nadenken over energie-efficiëntie in gebouwen. Vaak worden concepten dan ook toegejuigd in de blogosfeer. Maar vaak gaat het hier ook over onhaalbare projecten. Zoals dit hier. Een volledig glazen kantoor dat voor de warmtebehoefte enkel wil afhankelijk zijn van de interne warmteproductie (computers, mensen,…). Het glazen gebouw zal echter sneller zorgen voor oververhitting met een grote koelvraag tot gevolg. U kan de airco’s er in gedachten al bij zien staan!

link: http://www.newsdesk.se/pressroom/jernhusen_ab/pressrelease/view/body-heat-to-warm-up-environmentally-friendly-building-190834

Ik weet het, er wordt bijzonder veel geschreven over Electrabel de laatste weken. Als het niet gaat over de megawinsten van Suez, de verlopen afschrijvingen van de kerncentrales of de politieke relletjes, dan gaat het wel over de manier waarop Electrabel haar machtspositie misbruikt, door eerst de particulier teveel te laten betalen of valse groene stroom te verkopen en later de bedrijven aan te pakken.

Het is nog te vroeg om van een openmaking van de elektriciteitsmarkt te spreken, eens te meer omdat Electrabel/CFE en Eandis sleutelposities innemen op de markt, omdat ze van een groot winstvoordeel genieten en omdat ze het debat blijven beheersen onder meer via de KULeuven op het afgelopen debat ter gelegenheid van het doctoraat voor Claude Mandil.

Toch kunnen we stilaan een verhoogde nervositeit opmerken, zeker nu Electrabel veel klanten verliest en een “underground”-beweging op het internet zich verzet tegen haar monopolie. En daarvoor heeft Electrabel een bedrijfje ingehuurd om deze beweging in het oog te kunnen houden. Het bedrijfje heet Breathe (van marketeer Duval Guillaume) en onderzoekt voor jou de veranderingen en onderwerpen op het internet (blogs, communities). Op het eerste zicht lijkt de site aantrekkelijk, maar als we nu “Electrabel” achter de URL typen, komen we op een paswoord-beveiligde site uit. En laat het nu net die site zijn die mijn blog (en ook de uwe) bezoekt om te achterhalen wat de bloggers van Electrabel denken! Het is maar dat u gewaarschuwd bent!

Naast andere maatschappijen, zal nu ook Carrefour volledig groene stroom gaan verkopen. Een goed alternatief op Electrabel en SPE Luminus. Benieuwd wat de prijs zal zijn.

Na een mail die ik 3 maanden geleden stuurde en waarop ik nooit antwoord kreeg, besluit ik dan maar om online mijn hart te luchten. 

Oivo is het gesubsidieerd onderzoeks- en informatiecentrum voor de verbruikersorganisaties en heeft een website (Verde) die duurzaam verbruik wil promoten. De site lijkt in veel opzichten gedateerd (niet vergelijkbaar met de andere pagina’s van Oivo) en bevat flagrante leugens en achterhaalde feiten. Hieronder mijn problemen die ik in een mail had samengevat.

Beste,

na het bezoek aan uw site ecoline.org en meerbepaald http://www.ecoline.org/verde/infobladen/48isolatie.shtml zou ik u graag wijzen op enkel flagrante onjuistheden. U zegt daar: “De beste keus is minerale wol of EPS.” 

EPS is een verouderde en milieuonvriendelijke manier van isoleren. Het is niet bestand tegen (verontreinigd) water en chemische stoffen en de brandveiligheid laat sterk te wensen over (isomo smelt met vallende brandende druppels tot gevolg). EPS kan eventueel nog gebruikt worden bij het vermengen met beton om de isolatiewaarde iets te verbeteren. De isolatiewaarde (lambda) van EPS (0,045) is slechter dan die van XPS (0,040) en PUR (0,035), ook al beweert u net het omgekeerde op de site. PIR (zeg maar de brandveilige variant van PUR) doet het nog beter. Het klopt ook niet dat “PUR-schuim overgevoeligheidsreacties kan veroorzaken, zoals astma” (zo op uw site). De nadelen van PUR/PIR zijn er, net zoals er ook voordelen zijn (betere isolatiewaarde tot 0,023!, druksterkte, gewicht, gietbaarheid…). Over de productie van de verschillende materialen weet ik niet veel, maar misschien krijg je hierover nog reactie. Ondertussen vind je betrouwbare informatie (bezoek vooral energiesparen.be) op onderstaande sites.

http://www.energiesparen.be/energieprestatie/particulier/isolatiebegrippen.php
http://www.ekbouwadvies.nl/materialen/isolatie/kunststoffen.asp
http://livios.be/nl/_build/_serv/_qena_/_vraag.asp?status=quevi&vraagid=1244

mvg,

Matthias Van Wijnendaele
groenbouwen.wordpress.com

Een van onze blog-medewerkers zal zijn thesis maken over passiefkantoren. Een voorbeeld ter inspiratie kan in ieder geval al in Nederland gevonden worden!

Electrabel, de grootste leverancier van gas en elektriciteit aan de Belgische huisgezinnen en de enige leverancier van energie aan de Belgische bedrijven, is opnieuw betrapt. Suez, de moedermaatschappij heeft in de voorbije 2 jaar onterecht 1 miljard euro CO2-rechten aangerekend aan bedrijven.

Op zich is het doorrekenen van CO2-rechten aan de consument natuurlijk geen slecht idee. Het zou fout zijn de energieproducenten te viseren, terwijl we zelf toch de verbruikers zijn! Maar wat gebeurt er met het extra geld? Blijkbaar worden aandeelhouders en werknemers beter uitbetaald en worden steenkoolcentrales bijgebouwd in andere landen. Toen Dexia enkele jaren geleden wilde investeren in een windmolenpark werd het bedreigd door Electrabel. Dat staat in schril contrast met het opkopen van windmolenparken door Suez vandaag.

Hoewel het zeer traag verloopt, werpt de liberalisering van de Belgische energiemarkt (luidruchtig aangespoord en het meest kritisch opgevolgd door The European Greens, met vice-president Claude Turmes) haar vruchten af. Hoewel het enorme bedrag werd betaald door de bedrijven, verliest het bedrijf (soms smalend Electrabrol genoemd) duizenden particuliere klanten. En voor het eerst blijkt dus ook Electrabel schrik te hebben, aangezien ze enkel de volledig afhankelijke bedrijven viseert en niet de particuliere consument die vandaag nog kan overstappen.

Electrabel is niet groen, niet democratisch en niet goed voor de Belgische economie. Het is jouw beslissing!