Meer hout…

Ik post dit bericht naar aanleiding van de kritische reactie van een bezoeker ivm. de promotie van houtskeletbouw bij passiefhuizen. Ik post dit bericht dus los van mijn afgelegd examen Vernieuwbouw :) (Huisboktor, Serpula Lacrimans, “welk soort hout is dit?”).

Om te beginnen: een passiefhuis bouwen kan perfect zonder het gebruik van hout. Mijn bericht is dan ook vooral een statement om reacties uit te lokken (met succes zo blijkt). De energieprestaties en dus de wettelijke eisen (EPB of voor Nederland EPC: K-peil, E-peil, luchtdichtheid,…) zijn perfect haalbaar met of zonder HSB. Meer zelfs, het materiaalgebruik is er nagenoeg onafhankelijk van. Hét voordeel van passiefhuizen (of lage-E huizen) moeten we zoeken in de lagere energiekost, een verhoogd comfort en de verminderde CO2-uitstoot. Het is in deze laatste problematiek dat overheden fiscale aftrek (op basis van certificaten) en subsidies (zonneboilers, dakisolatie) voorzien. En hiervoor is HSB niet nodig!

Waarom wordt dan vooral HSB gepromoot? Veel passiefhuisbouwers koppelen hun ecologisch denken niet enkel aan de energiebesparingen, maar brengen de levenscyclus van de woning (recyclage, grondstofgebruik) én het materiaalgebruik (gelabelled hout, geen kunststoffen, ecologische verf,…) in rekening. Dit leidt vaak tot een hogere investeringskost aangezien voor deze maatregelen nagenoeg geen subsidies bestaan. In sommige gevallen wordt dit laatste zelfs als snobistisch afgedaan. Ik verwijs hiermee naar de reactie van de voorzitster van Groen! (Mieke Vogels) over een beurs waar FSC-gelabeld hout werd gepromoot:
“Vorige week had in het Antwerpse de eerste beurs plaats voor duurzaamheid met standhouders die zonnepanelen verkopen, FSC gelabeld tropisch hout aan de man brengen… op de parking voor de beurs een stoefparade van 4X4. Het volkje dat zich goed bewust is van de stijgende energieprijzen investeert in zonnepanelen bespaart op zijn energiefactuur hoeft dus niet te besparen op de 4×4 kilometers of de vier maal korte vliegreisjes per jaar.” Los van het feit dat deze opmerking moet gezien worden in het pleidooi voor meer sociale maatregelen (sociaal zwakkeren kunnen minder investeren/onderzoeken, zullen relatief meer gaan verbruiken, meer betalen en komen zo in een negatieve spiraal terecht).

Maar HSB is wel degelijk meer ecologisch verantwoord. De productie (lees: groei) van hout draagt positief bij tot het verminderen van CO2. Bovendien is de transport- en verwerkingsbijdrage beperkt (voor FSC-gelabeld Europees grenenhout toch, zie Eurabo). Het gekapte hout kan vervangen worden door nieuwe bomen, waardoor we kunnen spreken van een hernieuwbare grondstof. Bovendien is het eindproduct perfect afbreekbaar in de natuur. Als we kijken naar andere constructiematerialen komen we voor ijzer (een geval apart), kalkzandsteen, snelbouwsteen (gebakken klei), beton en aanverwante producten (oa. Ytong). Voor de meeste producten is cement nodig (voor elk ton cement, wordt een ton CO2 geproduceerd) én natuurlijke grondstoffen die niet onuitputbaar zijn (kijk naar het tekort in de Maas voor bouwzand in België, de reden van de aanwezigheid van China in Congo en ook naar de productie in Nederland).

Waarom steun ik jouw bijzonder project dan toch? Niet omdat ik passiefhuizen sowieso zou steunen, want de keuze is niet voor iedereen aan te raden. Ik steun het passiefhuisproject omdat erachter veel eigen energie schuil gaat en omdat niet iedereen op alle momenten in zijn/haar leven beschikt over het nodige kapitaal om bovenop de meerkost, extra investeringen om volledig neutraal te worden.

Tot slot toch nog een brochure waaruit de productiecyclus van Ytong-cellenbeton ecologisch blijkt, ik wil een genuanceerd beeld geven.

KULeuven in debat met Claude Mandil, kernenergie zorgt (alweer) voor domper op de sfeer

Claude Mandil is een Franse ingenieur en was tot 2007 hoofd van het IEA, dé referentie op het vlak van energie in de wereld. Het is de energiedenktank van de G8 geworden. De KULeuven wilde Mandil en de leden van het IEA eren voor hun globale visie en hun aandacht voor alle mogelijke energiebronnen en -technologieën.

Ook groenbouwen.wordpress.com was aanwezig en kon zich vinden in de weinig vernieuwende openingsspeech van de ‘visionaire’ Mandil. “The challenges are huge and there are different time scales”. We hebben de huidige technologie nodig en moeten kijken naar toekomstige efficiëntie. Verder moet basic research worden ondersteund, “but it will not solve the problems of today”. Tot slot merkt Mandil op dat de aarde beschermen een kostprijs heeft en dat dit niet uit het oog mag worden verloren.

Het debat kan nu pas echt van start gaan. Professor De Vos ziet bio-ethanol als brandstof door gebruik te maken van maïs (= zetmeel), gras (= cellulose) en suikerbiet (= suikers die naar olie worden omgezet door een nog te zoeken katalysator). Hij geeft ons dus een vrij technische uiteenzetting, maar merkt tegelijkertijd op dat het hier vaak gaat over voedsel en ethische vragen niet veraf zijn.

Professor Baelmans spreekt over de conversie van energie, meerbepaald over het omzetten van warmte in kracht, waar op dit moment een zeer laag rendement wordt gehaald.

Professor Saelens (bekend van onder andere VK Engineering) merkt op dat 40% van de energieconsumptie in Europa voor rekening van de gebouwen is. Bovenaan de energiepiramide plaatst hij efficiënt gebruik van fossiele energie, een trap lager staat het gebruik van hernieuwbare energie (tegenwoordig nog duur) en helemaal onderaan staat de belangrijkste en grootste voet, namelijk de reductie van de vraag dmv. isolatie.

Mooie uiteenzetting, ware het niet dat een valse noot opduikt op het einde van het debat. Kernenergie. Het standpunt van professoren-ingenieurs aan de KULeuven is gekend, de belasting op het milieu en de bijhorende risico’s worden onvoldoende erkend en in kaart gebracht. Bovendien wordt nog altijd een zeer conservatieve houding aangenomen over toekomstperspectieven (letterlijk citaat: “we gaan uit van een jaarlijkse groei in de energievraag van 2%). Zonder in detail te treden lijkt het uitstapscenario op korte termijn onmogelijk (zie boven), maar kan technologie, wilskracht en een mentaliteitswijziging voor en-en-oplossingen zorgen (én CO2-reductie én uitstap uit kernenergie).

Electrabel houdt ons in het oog!

Ik weet het, er wordt bijzonder veel geschreven over Electrabel de laatste weken. Als het niet gaat over de megawinsten van Suez, de verlopen afschrijvingen van de kerncentrales of de politieke relletjes, dan gaat het wel over de manier waarop Electrabel haar machtspositie misbruikt, door eerst de particulier teveel te laten betalen of valse groene stroom te verkopen en later de bedrijven aan te pakken.

Het is nog te vroeg om van een openmaking van de elektriciteitsmarkt te spreken, eens te meer omdat Electrabel/CFE en Eandis sleutelposities innemen op de markt, omdat ze van een groot winstvoordeel genieten en omdat ze het debat blijven beheersen onder meer via de KULeuven op het afgelopen debat ter gelegenheid van het doctoraat voor Claude Mandil.

Toch kunnen we stilaan een verhoogde nervositeit opmerken, zeker nu Electrabel veel klanten verliest en een “underground”-beweging op het internet zich verzet tegen haar monopolie. En daarvoor heeft Electrabel een bedrijfje ingehuurd om deze beweging in het oog te kunnen houden. Het bedrijfje heet Breathe (van marketeer Duval Guillaume) en onderzoekt voor jou de veranderingen en onderwerpen op het internet (blogs, communities). Op het eerste zicht lijkt de site aantrekkelijk, maar als we nu “Electrabel” achter de URL typen, komen we op een paswoord-beveiligde site uit. En laat het nu net die site zijn die mijn blog (en ook de uwe) bezoekt om te achterhalen wat de bloggers van Electrabel denken! Het is maar dat u gewaarschuwd bent!

Oivo (Verde) blijft in gebreke.

Na een mail die ik 3 maanden geleden stuurde en waarop ik nooit antwoord kreeg, besluit ik dan maar om online mijn hart te luchten. 

Oivo is het gesubsidieerd onderzoeks- en informatiecentrum voor de verbruikersorganisaties en heeft een website (Verde) die duurzaam verbruik wil promoten. De site lijkt in veel opzichten gedateerd (niet vergelijkbaar met de andere pagina’s van Oivo) en bevat flagrante leugens en achterhaalde feiten. Hieronder mijn problemen die ik in een mail had samengevat.

 

Beste,

na het bezoek aan uw site ecoline.org en meerbepaald http://www.ecoline.org/verde/infobladen/48isolatie.shtml zou ik u graag wijzen op enkel flagrante onjuistheden. U zegt daar: “De beste keus is minerale wol of EPS.” 

EPS is een verouderde en milieuonvriendelijke manier van isoleren. Het is niet bestand tegen (verontreinigd) water en chemische stoffen en de brandveiligheid laat sterk te wensen over (isomo smelt met vallende brandende druppels tot gevolg). EPS kan eventueel nog gebruikt worden bij het vermengen met beton om de isolatiewaarde iets te verbeteren. De isolatiewaarde (lambda) van EPS (0,045) is slechter dan die van XPS (0,040) en PUR (0,035), ook al beweert u net het omgekeerde op de site. PIR (zeg maar de brandveilige variant van PUR) doet het nog beter. Het klopt ook niet dat “PUR-schuim overgevoeligheidsreacties kan veroorzaken, zoals astma” (zo op uw site). De nadelen van PUR/PIR zijn er, net zoals er ook voordelen zijn (betere isolatiewaarde tot 0,023!, druksterkte, gewicht, gietbaarheid…). Over de productie van de verschillende materialen weet ik niet veel, maar misschien krijg je hierover nog reactie. Ondertussen vind je betrouwbare informatie (bezoek vooral energiesparen.be) op onderstaande sites.

http://www.energiesparen.be/energieprestatie/particulier/isolatiebegrippen.php
http://www.ekbouwadvies.nl/materialen/isolatie/kunststoffen.asp
http://livios.be/nl/_build/_serv/_qena_/_vraag.asp?status=quevi&vraagid=1244

mvg,

Matthias Van Wijnendaele
groenbouwen.wordpress.com

Vragen aan en antwoorden van volksvertegenwoordiger Bart Martens

Deze week mailde ik enkele vragen naar Vlaams parlementslid Bart Martens (SP.a) in verband met fiscale voordelen voor energiezuinig bouwen. Hij heeft namelijk een wetsvoorstel ingediend om via de onroerende voorheffingen (OV) serieuze kortingen te geven voor lage-energiewoningen en passiefhuizen (bovenop fiscale aftrek, netbeheerderskortingen, leningen,…). Het gaat om een verlaging van de OV van 20% voor lage energiegebouwen (E60 voor woningen en E70 voor andere gebouwen) een korting van 40% voor zeer lage energiegebouwen (E40) voor een periode van 10 jaar. Vandaag kreeg ik zijn reactie!

groenbouwen: Wanneer is de nieuwe wet voor korting op de OV van kracht?

bartmartens: Het idee tot verlaging OV uit het voorstel van decreet van Ludo Sannen en mezelf is door de Vlaamse regering overgenomen en vertaald in het kader van het lokaal pact met de gemeenten. Op deze manier kon het inkomensverlies voor de gemeenten (die opcentiemen heffing op de OV) door het Vlaams gewest worden gecompenseerd. De uitwerking van de verlaagde OV gebeurt dmv het “programmadecreet” dat de begroting begeleidt. Het ontwerpdecreet zoals pas ingediend bij het Vlaams parlement (dat hierrond het laatste woord heeft) zit in bijlage. Het is dus nog even wachten.

groenbouwen: Wat doen de netbeheerders?

bartmartens: Ik heb begrepen dat de distributienetbeheerders vanaf 2009 (in het kader van hun REG-actieplannen waarmee ze hun jaarlijkse energiebesparingsdoelstelling moeten halen) hun energiebesparingspremies voor nieuwbouw ook zullen afstemmen op het behaalde E-peil (dwz geen premies meer voor condensatieketels, superisolerende beglazing in nieuwbouw (toch nodig voor bepalen energieprestatie-eisen), maar voor bereikt resultaat). Dat zal ook extra steun betekenen voor de lage energiewoning.

groenbouwen: Is de verlaging van de OV voor iedereen?

bartmartens: Een OV wordt betaald door de eigenaar van een gebouw. Alle eigenaars die aan de voorwaarden (E60, E70 of E40) voldoen kunnen daar maw. van genieten.

groenbouwen: Op welke manier worden de energiecertificaten (voor lage-energiewoningen en andere) uitgereikt en vanaf wanneer gebeurt dit?

bartmartens: Energieprestatiecertificaten worden uitgereikt voor elke nieuwbouw, en voor bestaande woningen vanaf eind 2008 voor elke verkoop en vanaf 2009 bij elk nieuw huurcontract.

groenbouwen: U spreekt terecht van een E-60-peil voor lage-energiewoningen, maar het K-peil (klassiek K30) wordt hierbij niet vermeld. Waarom?

bartmartens: Waarom enkel gewerkt wordt met E-peilen? Is soort overkoepelende norm. Hoe bouwheer de norm haalt (betere isolatie, meer efficiënte verwarming,…) is van ondergeschikt belang.

groenbouwen: Tot slot, waar kunnen we terecht met andere vragen?

bartmartens: Ik raad aan om vragen te stellen aan het Vlaams Energie Agentschap. Zij moeten daarop kunnen antwoorden.

nvdr: Toch is volgens ons het K-peil nog altijd van groot belang. Het gaat immers enkel om de gebouwschil en omdat deze minder dan elke 30 jaar vernieuwd wordt, moet hier een groter gewicht aan gegeven worden aan de installaties en andere sneller te vervangen middelen. Je kan ook het E-peil namelijk behalen door zonnepanelen en zuinige installaties te installeren, maar het gebouw te weinig te isoleren.

nvdr: Merk ook op dat de nieuwe wet niet echt een sociale wet is. Arme of rijke mensen genieten van dezelfde maatregelen.

Compacter bouwen?

Ik herinner mij nog helder het bezoek aan een boeiende architect die passiefhuizen ontwerpt. Hij bouwt op dit moment voor een rijke zakenman een gigantische passiefvilla (Labis - Rijmenam) mét sauna en fitness-centrum. Het kwam heel ongeloofwaardig over, maar hij zal wel zijn certificaat op zak krijgen. Moeten wij bescheiden zijn en compacter bouwen als we aan een passiefhuis denken? Ja, natuurlijk!

Compact betekent zeker niet hetzelfde als klein bouwen. Met compactheid bedoelen we namelijk de verhouding tussen het beschermd woonvolume en de warmteverliesoppervlakte. Een woning is compacter als ze voor evenveel nuttige vloeroppervlakte en woonvolume minder warmteverliesoppervlak heeft. Een bol of een kubus zijn zeer compacte woonvormen, maar zeker ook een rijwoning. Verder merken we op dat niet alle ruimtes tot het beschermd volume behoren (bijvoorbeeld de garage).

Enkele zeer verregaande concepten vind je zowel in Antwerpen als in Tokio en New York. Bij de duurzaamheid kunnen we ongetwijfeld vraagtekens plaatsen, maar het ruimtegebruik is revolutionair.

Maar compacter bouwen moeten we ook ruimer durven bekijken. Van het platteland naar de stad trekken bijvoorbeeld. En onder andere hierover laaiden de discussies hoog op in Oikos (woord en wederwoord).

Ondertussen schrijft Johan Malcorps over de verschuiving van het thema “ecologie” van links naar rechts. Sarkozy (Frankrijk) en Schwarzenegger (Californië) hebben revolutionaire groene ideeën, die ze nog willen en kunnen uitvoeren ook! Ook minister-president Peeters noemt zich “verstandig groen”, maar hij blijft steken bij wat oplapwerk.

Livios.be

Oikos.be

Ine De handschutter

Boektip (met dank aan ET)