Meer hout…

Ik post dit bericht naar aanleiding van de kritische reactie van een bezoeker ivm. de promotie van houtskeletbouw bij passiefhuizen. Ik post dit bericht dus los van mijn afgelegd examen Vernieuwbouw :) (Huisboktor, Serpula Lacrimans, “welk soort hout is dit?”).

Om te beginnen: een passiefhuis bouwen kan perfect zonder het gebruik van hout. Mijn bericht is dan ook vooral een statement om reacties uit te lokken (met succes zo blijkt). De energieprestaties en dus de wettelijke eisen (EPB of voor Nederland EPC: K-peil, E-peil, luchtdichtheid,…) zijn perfect haalbaar met of zonder HSB. Meer zelfs, het materiaalgebruik is er nagenoeg onafhankelijk van. Hét voordeel van passiefhuizen (of lage-E huizen) moeten we zoeken in de lagere energiekost, een verhoogd comfort en de verminderde CO2-uitstoot. Het is in deze laatste problematiek dat overheden fiscale aftrek (op basis van certificaten) en subsidies (zonneboilers, dakisolatie) voorzien. En hiervoor is HSB niet nodig!

Waarom wordt dan vooral HSB gepromoot? Veel passiefhuisbouwers koppelen hun ecologisch denken niet enkel aan de energiebesparingen, maar brengen de levenscyclus van de woning (recyclage, grondstofgebruik) én het materiaalgebruik (gelabelled hout, geen kunststoffen, ecologische verf,…) in rekening. Dit leidt vaak tot een hogere investeringskost aangezien voor deze maatregelen nagenoeg geen subsidies bestaan. In sommige gevallen wordt dit laatste zelfs als snobistisch afgedaan. Ik verwijs hiermee naar de reactie van de voorzitster van Groen! (Mieke Vogels) over een beurs waar FSC-gelabeld hout werd gepromoot:
“Vorige week had in het Antwerpse de eerste beurs plaats voor duurzaamheid met standhouders die zonnepanelen verkopen, FSC gelabeld tropisch hout aan de man brengen… op de parking voor de beurs een stoefparade van 4X4. Het volkje dat zich goed bewust is van de stijgende energieprijzen investeert in zonnepanelen bespaart op zijn energiefactuur hoeft dus niet te besparen op de 4×4 kilometers of de vier maal korte vliegreisjes per jaar.” Los van het feit dat deze opmerking moet gezien worden in het pleidooi voor meer sociale maatregelen (sociaal zwakkeren kunnen minder investeren/onderzoeken, zullen relatief meer gaan verbruiken, meer betalen en komen zo in een negatieve spiraal terecht).

Maar HSB is wel degelijk meer ecologisch verantwoord. De productie (lees: groei) van hout draagt positief bij tot het verminderen van CO2. Bovendien is de transport- en verwerkingsbijdrage beperkt (voor FSC-gelabeld Europees grenenhout toch, zie Eurabo). Het gekapte hout kan vervangen worden door nieuwe bomen, waardoor we kunnen spreken van een hernieuwbare grondstof. Bovendien is het eindproduct perfect afbreekbaar in de natuur. Als we kijken naar andere constructiematerialen komen we voor ijzer (een geval apart), kalkzandsteen, snelbouwsteen (gebakken klei), beton en aanverwante producten (oa. Ytong). Voor de meeste producten is cement nodig (voor elk ton cement, wordt een ton CO2 geproduceerd) én natuurlijke grondstoffen die niet onuitputbaar zijn (kijk naar het tekort in de Maas voor bouwzand in België, de reden van de aanwezigheid van China in Congo en ook naar de productie in Nederland).

Waarom steun ik jouw bijzonder project dan toch? Niet omdat ik passiefhuizen sowieso zou steunen, want de keuze is niet voor iedereen aan te raden. Ik steun het passiefhuisproject omdat erachter veel eigen energie schuil gaat en omdat niet iedereen op alle momenten in zijn/haar leven beschikt over het nodige kapitaal om bovenop de meerkost, extra investeringen om volledig neutraal te worden.

Tot slot toch nog een brochure waaruit de productiecyclus van Ytong-cellenbeton ecologisch blijkt, ik wil een genuanceerd beeld geven.

Passiefhuis in houtskeletbouw

In Laarne wordt op dit moment gewerkt aan een veelbelovend passiefhuis. Zoals de meeste passiefhuizen wordt ook hier gekozen voor HSB (houtskeletbouw) omdat de voordelen legio zijn.

Ten eerste is HSB een minder milieubelastende bouwtechniek omdat de gekapte bomen plaatsmaken voor nieuwe en zo een hernieuwbare grondstof zijn. Bij grondstofgebruik kan je maar beter deze vuistregel hanteren: beton < staalbouw < snelbouwsteen < Ytong < HSB.

Ten tweede laat HSB toe om de dikte van de gebouwschil te beperken, de isolatie kan namelijk tussen de houten I-profielen (die een zeer beperkte koudebrug introduceren) voorzien worden. Er is geen dikke draagstructuur nodig (geen beton, snelbouwsteen of Ytong,…).

Het laat bovendien toe om meteen in de afwerking te voorzien en er geen beginstookkosten moeten worden ingerekend door het vermijden van bouwvocht (tot 5000l water voor een traditionele woning). Maar vooral… het is een zeer snelle manier van bouwen en dit bewijst onderstaand filmpje (4 uur in 40 seconden gecomprimeerd)!

De huidige kennis en ervaring is vaak voldoende om te kiezen voor de Amerikaanse bouwstijl zonder problemen en schade in de toekomst. Duurzaam bouwen doe je met hout!

Oivo (Verde) blijft in gebreke.

Na een mail die ik 3 maanden geleden stuurde en waarop ik nooit antwoord kreeg, besluit ik dan maar om online mijn hart te luchten. 

Oivo is het gesubsidieerd onderzoeks- en informatiecentrum voor de verbruikersorganisaties en heeft een website (Verde) die duurzaam verbruik wil promoten. De site lijkt in veel opzichten gedateerd (niet vergelijkbaar met de andere pagina’s van Oivo) en bevat flagrante leugens en achterhaalde feiten. Hieronder mijn problemen die ik in een mail had samengevat.

 

Beste,

na het bezoek aan uw site ecoline.org en meerbepaald http://www.ecoline.org/verde/infobladen/48isolatie.shtml zou ik u graag wijzen op enkel flagrante onjuistheden. U zegt daar: “De beste keus is minerale wol of EPS.” 

EPS is een verouderde en milieuonvriendelijke manier van isoleren. Het is niet bestand tegen (verontreinigd) water en chemische stoffen en de brandveiligheid laat sterk te wensen over (isomo smelt met vallende brandende druppels tot gevolg). EPS kan eventueel nog gebruikt worden bij het vermengen met beton om de isolatiewaarde iets te verbeteren. De isolatiewaarde (lambda) van EPS (0,045) is slechter dan die van XPS (0,040) en PUR (0,035), ook al beweert u net het omgekeerde op de site. PIR (zeg maar de brandveilige variant van PUR) doet het nog beter. Het klopt ook niet dat “PUR-schuim overgevoeligheidsreacties kan veroorzaken, zoals astma” (zo op uw site). De nadelen van PUR/PIR zijn er, net zoals er ook voordelen zijn (betere isolatiewaarde tot 0,023!, druksterkte, gewicht, gietbaarheid…). Over de productie van de verschillende materialen weet ik niet veel, maar misschien krijg je hierover nog reactie. Ondertussen vind je betrouwbare informatie (bezoek vooral energiesparen.be) op onderstaande sites.

http://www.energiesparen.be/energieprestatie/particulier/isolatiebegrippen.php
http://www.ekbouwadvies.nl/materialen/isolatie/kunststoffen.asp
http://livios.be/nl/_build/_serv/_qena_/_vraag.asp?status=quevi&vraagid=1244

mvg,

Matthias Van Wijnendaele
groenbouwen.wordpress.com

Passiefkantoor in Nederland

Een van onze blog-medewerkers zal zijn thesis maken over passiefkantoren. Een voorbeeld ter inspiratie kan in ieder geval al in Nederland gevonden worden!

De zoektocht naar ecologisch bouwen gaat onverminderd door…

Toen ik bijna een jaar geleden aan deze blog begon, kon ik het succes ervan moeilijk inschatten. Hoewel de site nog niet allombekend is, lokt hij vaak toch reacties uit (al dan niet in internetspace). Ik denk aan het relletje rond “Last call for planet Earth” en andere discussies. Er zijn de bijdragen van Tom E., de hulp bij het ontwikkelen van andere webpagina’s,… die ervoor zorgen dat de nichemarkt rond ecologisch bouwen een kwaliteitsvolle blog rijker is. De verwijzingen op blog.groenweb.be, het maandblad flair, groenhuis.org en de zoekmachines zorgen dat hij ook bij de internetbezoeker raakt.

Waarom bloggen?

Aandacht voor het ecologische thema is noodzakelijk. Er zijn veel beleidsverklaringen, filosofische en ethische standpunten en visies geformuleerd in de voorbije 20 jaar (denk maar aan de evolutie van het containerbegrip duurzame ontwikkeling). Maar de praktische uitwerking, het realiseren van doelstellingen zal het daarom niet eenvoudiger maken. De bouwsector kan een grote rol vervullen, de beleidsmakers kunnen een richting aangeven, maar het zijn de mensen die mee op de kar moeten springen.

Informeren en rationeel en kritisch evalueren van ideeën, technieken speelt hierin een sleutelrol en de beschikbare technieken op het www zijn daarvoor een uitstekend middel. Ecologisch vooruitgang boeken betekent mensen dichter bij elkaar brengen: socio-/psychologen, economen, ingenieurs, wetgevers, beleidsmakers en uiteraard ook de verschillende media. Deze blog wil hier haar bescheiden steen bijdragen en dit op een (hopelijk) voor iedereen verstaanbare manier.

Toekomst

Het blijft belangrijk om in de toekomst met kennis van zaken en met een kritische blik de ontwikkelingen op te volgen. Greenwashing op het internet tiert nog altijd welig, foute redeneringen worden vaak gevolgd.

In de toekomst zal ook meer aandacht worden besteed aan een (tot hiertoe) weinig besproken vorm van duurzaam omgaan met onze gebouwen. Vernieuwbouw, herbestemming en conservering van oude en historische gebouwen zal meer en meer aan belang winnen. Om dit in een internationale context te vertalen verwijs ik graag naar een blog die onze masterthesis beschrijft. De thesis zal gaan over schade aan bouwmaterialen gebruikt in de historische gebouwen van Cuenca, Ecuador. De thesis kadert in een VLIR-UOS-project rond ontwikkelingssamenwerking. Deze blog zal tot eind oktober 2008 zeer actief zijn.

Tot ziens!

Matthias

Geen toekomst voor beton

De gemiddelde Europeaan verbruikt elk jaar 2 ton bouwmaterialen, dit betekent dat 50 % van alle grondstoffen in de bouw terechtkomt. Hiervan dient bijna 1,5 ton voor beton⁽¹⁾ en cement! De impact van deze verslaving is dus enorm.

Beweren dat beton milieuvriendelijk is, is liegen. Niet alleen de nodige grondstoffen zijn zeer belastend voor ons milieu, ook de productie en het transport is uitermate vervuilend. Per ton geproduceerd cement wordt er 1 ton CO2 uitgestoten!⁽²⁾

Toch doet de industrie haar best om met deze waarheid om te gaan. Zo zijn er een heleboel goede initiatieven van bijvoorbeeld VITO en is de productie al veel efficiënter geworden in België (zie figuur). Toch worden er ook vaak flagrante leugens verteld.

We zijn dus niet met een baksteen, maar met een dikke blok beton in onze maag geboren!

⁽¹⁾ Voor de productie van 1 m³ beton hebben we 1200 l grind, keien en zand, 300 kg cement en 150 l water nodig.
⁽²⁾ CaCO3 uit kalksteen -> CaO nodig voor cement + CO2 in de lucht